Aktualno¶ci
Archiwum
Seminaria
Badania
Działalno¶ć

Natalia Paczyska
"Wampiryzm a nauka"

Wampiry, zombie, nieumarli w folklorze kadego krgu kulturowego pojawiaj si opowieci o krwiopijnych istotach zawieszonych midzy yciem a mierci. Upiorne legendy stay si rdem inspiracji dla malarstwa, literatury, muzyki i filmu. Wszyscy kojarzymy wzorowan na historycznym wadcy Wooszczyzny Vladzie Palowniku posta hrabiego Drakuli, ktra staa si typowym wizerunkiem wampira. Jednak czy wszystkie przekazy o wampirach naley uzna za fikcj literack? Czy wampirami zajmuj si wycznie "badacze" zjawisk paranormalnych? Czy istniej naukowe prby wyjanienia zjawiska wampiryzmu?

Istnieje szereg jednostek chorobowych, ktrych objawy przypominaj cechy tradycyjnie przypisywane wampirom. Nale do nich zarwno wady genetyczne, dolegliwoci psychiczne, a nawet choroby bakteryjne i wirusowe, takie jak porfiria, wampiryzm kliniczny (zesp Renfielda), w ktrego spektrum wchodz rwnie sadyzm, nekrofilia i kanibalizm oraz wglik i wcieklizna.

Wrodzona porfiria jest chorob genetyczn, polegajc na niedoborze enzymw uczestniczcych w syntezie hemu. Skutkuje to akumulacj porfiryn w narzdach i tkankach, co prowadzi do wystpienia objaww, ktre mona przypisa wampirom: czerwonawe zabarwienie zbw i paznokci, odsonicie szyjek zbowych, zanik naskrka wskutek ekspozycji na wiato soneczne oraz alergi na allicyn substancj chemiczn zawart w... czosnku.

Osoby dotknite tym zaburzeniami psychicznymi o charakterze urojeniowym s gboko przekonane o wasnym wampiryzmie. Nierzadko z dum ujawniaj te skonnoci wrd znajomych i rodziny. Syndrom Renfielda bywa okrelany te mianem hemoseksualizmu - spoycie krwi stanowi dla osoby chorej bodziec seksualny. Obiektem podania mog sta si take zwoki; chory moe rwnie wykazywa ch spoycia ludzkiego misa. Przekonanie o nabywaniu demonicznych skonnoci nierzadko cechuje czonkw sekt. Przynaleno do takiego ugrupowania stanowi powane zagroenie, na ktre szczeglnie naraeni s modzi ludzie, zafascynowani wizerunkiem wampira utrwalonym w popkulturze.

Wglik to schorzenie wywoywane przez gram-dodatni bakteri Bacillus anthracis, ktra produkuje toksyn skadajc si z antygenu PA, czynnika EF oraz czynnika LF. Bakterie powoduj miejscowe stany zapalno-martwicze, w miar upywu czasu infekcja rozprzestrzenia si na cay organizm. Choroba najczciej wystpuje u byda, koni, owiec i kz, jest zatem zoonoz. Posta skrna wglika moga by uznawana za lady ugryzie wampira.

Wirus wcieklizny atakuje ukad nerwowy ssakw. Nosicielami wcieklizny najczciej s nietoperze, lisy, psy, koty, itp. Wirus jest obecny w pynie mzgowo-rdzeniowym. W kocowym stadium choroby znajduje si rwnie w linie chorego. Do zakaenia zwykle dochodzi na skutek poksania, z rany wirus przedostaje si do mini, nastpnie poprzez tkank nerwow wdruje do mzgu, gdzie ulega powieleniu.

Niewtpliwie rde legend o wampirach naley doszukiwa si w wielu rnych czynnikach. By moe o wampiryzm posdzano osoby dotknite rzadkim schorzeniem genetycznym, chorych psychicznie lub cierpicych na inne dolegliwoci. Mianem wampirw okrelano take postaci historyczne synce z okruciestwa. Do dzi brak jednoznacznych dowodw, ktre pozwalayby okreli, skd pochodzi zakorzeniona w folklorze posta demonicznego krwiopijcy.

23.01.2013

Powrt


O kole
Linki
Kontakt
Galeria
Forum

Koło Naukowe Genetyki i Epigenetyki
Wydział Biologii Uniwersytet Warszawski